ELKE MAANDAG IN SEPTEMBER | 22:00 | €5,-

Van communisme en Tito tot conflict en chaos, we hebben een hoop associaties met Joegoslavië. Toch wordt haar rijke filmarchief maar al te vaak vergeten. Joegoslavische cinema tijdens de eerste decennia na de WOII wordt gekenmerkt door een periode van strikte staatscontrole. Dit doordat film werd gezien als massamedium, dat gebruikt werd om de idealen van een samenleving gebouwd op socialistische principes te verspreiden. De komst van de Black Wave in de vroege jaren 1960 bracht een wending in thematische perspectieven teweeg. Patriottisme en viering van de triomfen van de Joegoslavische partizanen sloeg om in het onder de loep nemen van corruptie en zelfgenoegzaamheid in de hogere sferen van de republiek. Op elke maandag in september vertonen we vier films die een kijkje bieden in Joegoslavisch complexe doch charismatische verleden in de periode tussen de jaren ’60 en ’80.

Man Is Not A Bird (1965)
Deze Moderne Klassiekermaand begint met Dusan Makajevev’s debuutfilm Man Is Not A Bird, waarin de oude expert ingenieur Jan Rudinski arriveert in het mijnstadje Bor om aan een project te werken. Wanneer hij de veel jongere Rajka ontmoet, die hem een slaapplek biedt in haar ouderlijk huis, bloeit er liefde op. De romance wordt ogenschijnlijk verstoord door Rajka’s spanning met een jonge, knappe vrachtwagenchauffeur. De provinciale setting van de film is karakteriserend voor Makajevev’s werk. Voordat de film werd opgenomen interviewden de regisseur en zijn crew arbeiders in de regio en verzamelden zij beeldmateriaal van de werkomstandigheden in fabrieken. Als gevolg geeft Man Is Not A Bird de kijker naast de centrale verhaallijn ook een kijkje in het Joegoslavische eigentijdse leven.

I Even Met Happy Gypsies (1967)
Bora, een Romani veren verzamelaar is getrouwd met zijn onderdanige leeftijdsgenoot Lence, maar wordt verliefd op de wilde en veel jongere Tisa. Tisa’s stiefvader stelt haar voor met een Rom van haar leeftijd te trouwen, maar zij wijst het aanbod af. Samen vluchten Bora en Tisa naar de bergen om zich in een kerk te laten trouwen door een monnik. Kort daarna raakt Tisa verveeld en gaat zij op zoek naar nieuwe avonturen in Belgrado. Met haar aandacht voor maatschappelijke kwesties binnen minderheidsgroepen is I Even Met Happy Gypsies een voorbeeldige film van de Black Wave. Aleksandar Petrovic is een van de eerste filmregisseurs die de alledaagse levens van de Roma  in een speelfilm portretteert en zijn film voorziet van een Romani sprekende cast. I Even Met Happy Gypsies ontving de Grand Price of the Jury op Cannes en was genomineerd voor de 1967 Best Foreign Language Film Academy Award.  

Who’s Singin’ Over There? (1980)
Op 5 april 1941, tijdens de laatste dagen van het Koninkrijk Joegoslavië, komt een groep passagiers samen op een busrit naar Belgrado en wordt geconfronteerd met tal van moeilijkheden op de weg. De kleurrijke groep bestaat uit twee Roma muzikanten, een Eerste Wereldoorlog veteraan, een Germanofiel, een veelbelovende zanger, een ziek uitziende man en uiteindelijk ook een pasgetrouwd koppel en een priester. De gesprekken tussen de passagiers weerspiegelen hun persoonlijke eigenschappen en wereldbeeld. Elk van de passagiers representeert een ander aspect van het leven in het Koninkrijk Joegoslavië. Deze zwarte komedie houdt nog steeds haar status als één van de meest geciteerde films in alledaagse taal van West-Balkan in stand.

Time of the Gypsies (1988)
Perhan is een goedhartige jongen met telekinetische krachten, die met zijn oma Hatidza, zijn zusje Danira en zijn oom Merdzan woont. Perhan wordt verliefd op Azra en wil met haar trouwen, maar haar moeder staat dit niet toe. Wanneer Hatidza wordt opgeroepen haar krachten te gebruiken om de zoon van een Roma sheik genaamd Ahmed te redden, verwacht zij dat hij haar terugbetaalt door Danira’s been te laten opereren in een ziekenhuis in Ljubljana. Perhan gaat met Danira en Ahmed mee, hoewel hij onderweg wordt verleid door de opbrengsten van de criminele wereld. Time of the Gypsies werd een cult feature in Joegoslavië doordat de film het publiek voorzag in de behoefte aan een verhaal waarin de nadruk ligt op universele en existentiële betekenissen, zoals opgroeien en voor het eerst verliefd worden. Verder is het noemenswaardig dat de soundtrack van de film is gecomponeerd door een van de bekendste muzikanten van de Balkan, Goran Bregovic.