ELKE MAANDAG IN JULI | 22:00 | €5,-

Brazilianen zweren bij een term, die zich niet laat vangen in een enkel Nederlands woord. Het is de expressie van een melancholisch verlangen naar iets wat nooit meer zal zijn, maar toch grijpbaar lijkt. Een gevoel van afwezigheid, dat altijd aanwezig is. Voor Brazilianen is het de volledige verstrengeling van lief en leed: SAUDADE. Het grijpt terug naar het ontstaan van het postkoloniale Brazilië, dat sindsdien nooit meer onverdeeld zou zijn, maar met saudade een uiterst krachtige gemeende deler bezit.

Drie verschillende culturen raakten na het jaar 1500 ontheemd van hun roots. Het maakte van Brazilië een culturele melting pot, maar startte ook een zoektocht naar een eenduidige nationale identiteit. Portugees verlangen en verlorenheid raakte verstrengeld met de inheemse spiritualiteit, werd gecompleteerd door Afrikaans optimisme en strijdbaarheid en vormde de Braziliaanse saudade. Tot op de dag van vandaag sijpelt het sentiment door in alle facetten van de Braziliaanse cultuur.

De ironie wil dat, in een land met zoveel eerbied voor herinnering en nostalgie, een groot aantal prachtige en cruciale films onvindbaar zijn gebleken. Bijna ging de maand op de schop. Gelukkig zijn we erin geslaagd in deze maand een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de Braziliaanse cinema met alle saudade van dien. Van de rebelse Novo Cinema tot aan de maatschappijkritische films anno nu: liefde en geweld zijn geen betekenisloze bombarie, maar belichamen de vermenging van verdriet en geluk in één enkele sensatie.

Iedereen ervaart zijn eigen saudade. Is het voor de een de gekke behoefte om die tranentrekker van een film op te zetten, dan zet de andere dat ene liedje op repeat, hoewel deze teruggrijpt naar een moeilijke herinnering. Misschien vind je de letterlijke verbeelding van saudade niet terug in de films, zoals het woord saudade zich niet letterlijk laat vertalen, maar hopelijk loop je dan achteraf wel naar buiten met een onbestemde, maar heerlijke sensatie in de onderbuik.

Last Stop 174 (2008) van Bruno Baretto | maandag 2 juli | 22:00 | €5,-

Een drugsverslaafde jongeman gijzelt op 12 juni 2000 in een buitenwijk van Rio de Janeiro de passagiers van bus 174. De gijzeling, die vijf uur duurt en in heel Brazilië op televisie is te volgen, eindigt in een tragedie. In de speelfilm Última Parada 174 brengt regisseur Bruno Barreto het menselijke verhaal achter de gewelddadige buskaping.

Orfeu Negro (1959) van Marcel Camus | maandag 9 juli | 22:00 | €5,-

Het mythologische verhaal van Orpheus en Euridice wordt opnieuw verteld tegen de achtergrond van het carnaval van Rio de Janeiro eind jaren ’50. Tramconducteur Orpheus is verliefd op Euridice maar verloofd met een ander. Tussen het feestgewoel wordt Euridice behalve door Orpheus echter ook achtervolgd door een carnavalsgast verkleed als De Dood, dat kan niet goed aflopen…

Estômago (2007) van Marcos Jorge | maandag 16 juli | 22:00 | €5,-

Sloeber Raimundo Nonato, die met de bus en zonder geld in de stad is aangekomen, blijkt een onvermoed talent voor koken te hebben. Dat liefde toch echt door de maag gaat blijkt in Estômago door Raimundo’s vermogen zich uit uiteenlopende penibele situaties te redden door middel van zijn kookkunsten.

City of God (2002) Fernando Meirelles en Kátia Lund | maandag 24 juli | 22:00 | €5,-

Twee jongens groeien op in een van de meest beruchte buurten ter wereld: de “Cidade de Deus” in Rio de Janeiro. In hun pogingen de armoede te ontvluchten nemen ze beiden een ander pad: de één wordt fotograaf, de ander drugsdealer.

Carandiru (2003) van Hector Babenco | maandag 30 juli | 22:00 | €5,-

Carandiru is gebaseerd op een waargebeurd verhaal van Dokter Drauzio Varella die werkte in de Carandiru gevangenis in São Paulo, Brazilië. Toen hij op bezoek kwam in de gevangenis om mee te helpen aids te voorkomen in de gevangenis, vond hij honderden gevangenen in erbarmelijke omstandigheden. Als de gevangenen in opstand komen loopt het erg uit de hand…

“a pleasure you suffer, an ailment you enjoy” – Manuel de Melo